Calcutta, Budge Budge, zondag 21 september 1941 21-09-1941
Budge, budge en de 'bore'
Zondag 21 september 1941 Alweer meer dan een week in Calcutta. We zouden eerst vandaag vertrekken, maar waren nog niet klaar met laden. Er zijn hier verschillende reparaties verricht: aan de luchtkasten en drums van de boten, de vlotten met kapok opgevuld en het sloependek waterdicht gemaakt. Het kanon is aan de wal geweest. De huid is gebikt, twee maal gemenied en grijs geschilderd. Verschrikkelijk, dat dag en nacht laden hier zonder een ogenblik te stoppen. En je krijgt geen rust in deze moordende hitte omdat het ’s nachts soms nog 92° Fahrenheit in de hut is. Ik ben nog een paar dagen niet erg lekker geweest. Misschien van de hitte of door de inenting. Gisteren zijn we onze ligplaats Garden Reach Jetty aan de rivier door de sluis verstoomd naar Kidderpore Dock. Ik begin al zogenaamde rode hond - een soort jeukuitslag - op mijn schouders en lichaam te krijgen door het erge zweten. Hier in het Kidderpore Dock mogen we de wc’s aan boord niet gebruiken, maar wel die van de wal. Dat komt omdat het hier stilstaand water is.
Maandag 22 september 1941We vertrokken om tien uur vanavond uit Calcutta.
Dinsdag 23 september 1941 We lagen van drie uur 's nachts tot kwart voor elf 's ochtends in de buurt van Budge Budge voor anker om op hoogwater te wachten om over de baar te komen. Bij Budge Budge ligt de oliesteiger
waar we eerst olie zouden laden. Om elf uur vanochtend zagen we bij het rondzwaaien van het schip de bore doorkomen, dat is een vloedgolf die in september en maart plaats vindt en wordt veroorzaakt door het vele rivierwater dat van boven komt na de hevige regen daar en dat door de vloed van zee teruggestuwd wordt. Mei en juni is hier de warmste tijd, maar september is de slechtste en ongezondste maand door de vochtige hitte, die veel koorts en vermoeidheid tot gevolg heeft.
Ik begin nu al weer bij te komen. De opgekomen pokken op mijn ingeënte linkerarm nemen af. De derde stuurman Bogert is ziek en buiten dienst. Er zijn veel zieken. Een matroos - Van Pelt - is in Calcutta in het ziekenhuis achtergebleven. Voor hem in de plaats is een nieuwe Noorse matroos gekomen, de 22-jarige Svein Frekhang. Ook hebben we een oude stoker van de Themisto als passagier aan boord: hij gaat terug naar Engeland. Het was vandaag ruim 36° Celsius - 97° Fahrenheit - in de schaduw op de brug.
Van drie uur 's middags tot tien uur vanavond lagen we voor anker bij Kulpi Roads, weer om te wachten op hoogwater om over een baar - zandbank - te komen. De loodsen op de rivier hier hebben een eigen inlandse bediende bij zich. En veel bagage, waaronder een veldbed want ze slapen buiten omdat het in de hutten te warm is.
Woensdag 24 september 1941 Wachtend op hoogwater lagen we van vijf minuten over half een vannacht tot acht uur vanmorgen voor anker in Haldia Channel. Totaal hebben we dus drie keer moeten ankeren met een diepgang van 26’ 10”. Gelukkig konden we de laatste baar, de Beaumonts Gut, net nog halen, zodat we om 15.41 uur de loods konden ontschepen op de loodsboot, een groot stoomjacht met klippersteven en drie masten dat oorspronkelijk voor de onderkoning was bestemd maar te warm was. En zo stoomden we eindelijk de volle zee op, gelukkig uit dat vreselijke Calcutta vandaan. We hopen er nooit meer te komen. Er liep tijdens het voor anker liggen op de Hooghly rivier steeds een sterke ebstroom van vijf tot zes mijl. Dit heeft te maken met springtij: op 21 september was het Nieuwe Maan, terwijl op 28 september de maan in het Perigeum stond, wat de bore zou veroorzaken. Vannacht op de hondenwacht was het op de brug nog heel warm: 29° Celsius, dat is 84° Fahrenheit.
Doneer!
Zondag 21 September 1941. Alweer meer dan een week in Calcutta! We zouden eerst vandaag vertrekken, maar waren nog niet gereed met laden. Verscheidene reparaties zijn hier verricht, o.a. luchtkasten en drums van de booten en vlotten met kapok opgevuld, sloependek waterdicht gemaakt. Het kanon is aan de wal geweest. De huid is gebikt, 2 maal gemenied, en grijs geschilderd. [1] Verschrikkelijk dat dag en nacht doorladen hier zonder een oogenblik te stoppen, en je krijgt geen rust in deze moordende hitte daar het ’s nachts soms nog 92° Fahrenheit in de hut is. Ik ben nog 150 eenige dagen niet erg lekker geweest, dit kan wel van de hitte komen, of in verband staan met de inenting. Gisteren zijn wij verstoomd van Garden Reach Jetty, onze ligplaats aan de rivier, naar Kidderpore Dock, door de sluis. Ik begin al “roode hond” (een soort jeukuitslag) te krijgen op mijn schouders en lichaam, dat komt door het erge zweeten. Hier in het Kidderpore-dok liggend is de eigenaardigheid dat wij de W.C.’s van boord niet mogen gebruiken, doch die van de wal; dit is omdat het hier stilstaand water is.
Maandag 22 September 1941. Vertrokken te 10u n.m. van Calcutta.
Dinsdag 23 September 1941. Lagen van 3u v.m.-10u 45 v.m. ten anker nabij Budge Budge (waar de oliesteiger is waar wij eerst olie zouden laden) om op hoogwater te wachten voor over de baar te komen. Zagen te 11u v.m. bij het rondzwaaien de “bore” 151 doorkomen, d.i. een vloedgolf die in Sept. en Maart plaats heeft door het vele rivierwater dat van boven komt na de hevige regen daar, en dat door de vloed van zee teruggestuwd wordt.
Mei en Juni is de warmste tijd hier, doch September is de slechtste ongezondste maand door de vochtige hitte: veel koorts en vermoeidheid geeft dit.
Ik begin nu al weer bij te komen: de opgekomen pokken op mijn ingeënte linkerarm nemen af. De 3e stuurman, Bogert, is ziek en buiten dienst. Er zijn veel zieken. Een matroos A. van Pelt is te Calcutta in het ziekenhuis achtergebleven, waarvoor wij een nieuwe Noorsche 22-jarige matroos Svein Frekhang gekregen hebben. Ook is er een oude stoker van de “Themisto” als passagier aan boord gekomen, die teruggaat naar Engeland. Het was vandaag ruim 36° Celsius (97° Fahrenheit) in de schaduw op de brug!
Lagen van 3u n.m.-10u n.m. ten anker te Kulpi Roads, ook weer om te wachten 152 op hoogwater om over een baar (= zandbank) te komen. De loodsen hier op de rivier hebben een eigen inlandsche bediende bij zich, en veel bagage, o.a. een veldbed, want ze slapen buiten omdat het in de hutten te warm is.
Woensdag 24 September 1941. Lagen 0.35 v.m.-8u v.m. ten anker in Haldia Channel, ook weer om op hoogwater te wachten. Totaal hebben wij dus 3 keer moeten ankeren met een diepgang van 26’10”. Gelukkig konden wij de laatste bar [2], de Beaumonts Gut, net nog halen, zoodat we te 3.u 41 n.m. den loods konden ontschepen op de loodsboot (een groot 3-mast stoomjacht met klippersteven, dat oorspronkelijk voor de onderkoning was bestemd, doch te warm was). En zoo stoomden we eindelijk volle zee in, gelukkig uit dat vreselijke Calcutta vandaan! Wij hopen er nooit meer te komen!.
Er liep tijdens het ten anker liggen op de Hooghly-rivier steeds een sterke eb-stroom 153 van 5 à 6 mijl! Dit staat in verband met springtij: 21 Sept. was het Nieuwe Maan, terwijl 28 Sept. de maan in het Perigeum stond hetgeen de “bore” schijnt te veroorzaken. Vannacht op de hondewacht (24/25 Sept.) was het op de brug nog zeer warm: 29° Celsius (d.i. 84° Fahrenheit).
[1] Door inlandsche werkkrachten, die goedkoop zijn.
[2] Bar = zandbank.
