Ten westen van Schotland, woensdag 13 januari 1943 13-01-1943
Liverpool - New York
Ons gevechtsterrein
Woensdag 13 januari 1943 We voeren vanochtend op de hondenwacht met gedempte navigatielichten omdat we in de Ierse Zee waren. Op de oceaan is dat natuurlijk niet meer het geval. Daar hebben we een volledige blackout. Vanmorgen waren we ten westen van Schotland en vormden we het konvooi. Ik telde ongeveer 41 schepen in twaalf kolommen waaronder de Baarn en de Bodegraven en verder de commodore van de vorige thuisreis op de Dioned, een blauwpijper. Deze schepen hebben Kaapstad als bestemming. We zijn nummer 91 dus hebben we nog drie kolommen naast ons. Dat is beter dan tijdens de vorige thuisreis. Op papier zouden er 51 schepen komen maar het zijn er dus veel minder geworden. Het konvooi heeft code ON 161, de commodore is R.G. Clayton, DSC, RD, RNR, op de tanker Ancylus. Vice-commodore is J. Elliott, DSO, RD, RNR, op de s.s. Waterland en er is ook nog een rear commodore schip. De snelheid van het konvooi is 9½ mijl.
Middagbestek: 55° 42’ N.B., 6° 46’ W.L. Afgelegd etmaal 208 mijl sinds Liverpool. We hadden goed weer maar af en toe overtrekkende, zware regenbuien met harde wind. Om vier uur 's middags: barometer - ongecorrigeerd - 979,1 mb., lucht 8,5° C. en water 8° C., wind west 4. Dus voor januari was het goed weer: helemaal niet koud. Konden we het maar zo houden. Het heeft hier de laatste tijd anders zwaar gestormd. Dus zo gaan we maar weer het gevechtsterrein tegemoet van onze vorige thuisreis, toen we zo werden aangevallen. We zagen nog een paar vliegtuigen.
Wat opmerkingen naar aanleiding van de voorschriften voor dit konvooi:
Afstand tussen de kolommen is drie kabellengtes ten oosten van 7° westerlengte en vijf kabellengtes, dag en nacht, ten westen van 7° W.L. Afstand tussen de schepen in eenzelfde kolom is twee kabellengtes gerekend van voorsteven tot voorsteven.
Het gevaarlijkste moment van de dag is tegen het invallen van de duisternis. Dat is het moment waarop de U-boten dichterbij komen om contact te houden met het konvooi. Het escorte gaat er dan op uit om te proberen ze onder water te houden. Dan mogen de schepen vooral geen licht of rook laten zien. Dus zorg er tegen zonsondergang voor dat alles goed is afgesloten en dat het schip schoon vuur heeft.
Als de SOE - senior officer escort - een zwarte bal op zet, betekent dit: vriendschappelijk vliegtuig in de buurt verwacht. Alle escortevaartuigen en koopvaardijschepen moeten dit sein herhalen en neerhalen als de SOE dit ook doet. Steekt een escorteschip een snowflake af en vuurt tegelijkertijd een kanonschot af terwijl de zwarte bal nog hangt, dan betekent dit: vijandelijk vliegtuig nadert, zwarte bal vervallen. De snowflake - niet het kanonschot - wordt alleen door het escorte herhaald.
Een paar opmerkingen naar aanleiding van de nieuwe druk van het konvooiseinboek Mersigs:
Zie je overdag een onderzeeër of een torpedobaan dichtbij: het alarmsein opzetten - wimpel 1 of 2 - met één of twee groepen van zes korte stoten op de stoomfluit. Als je ’s nachts een onderzeeër ziet of een getorpedeerd schip: minstens twee witte vuurpijlen snel achter elkaar afsteken en, in geval van een gesignaleerde onderzeeër, één of twee groepen van zes korte stoten op de fluit geven. Daarbij, als er orders gegeven zijn om snowflakes te laden, niet meer dan vier snowflakes achte elkaar afvuren, met een pauze van dertig tot veertig seconden er tussen.
’s Nachts geen seinen geven als er alleen een torpedobaan wordt waargenomen. In zo’n geval meteen de radiowacht laten betrekken. Een goede en snelle manier om de aandacht te vestigen op een door jou geziene duikboot is het afvuren van een kanonschot in de richting - en geschatte afstand van de duikboot - of die nu ondergedoken is of niet. Haal je de afstand niet met het kanon, zijn de vuurpijlen vochtig of weigert de radio door een natte antenne of iets dergelijks - een aangevallen schip moet de radiostilte verbreken om bijzonderheden door te geven - dan kun je met een machinegeweer of andere automatisch wapen, ongeacht de afstand, schoten lossen in de richting van de duikboot. ’s Nachts kun je korte salvo’s geven met lichtspoorammunitie. Maar niet te voorbarig schieten.
Oorlogsnieuws De Russen maken goede vorderingen, ze zijn nu ook al in de westelijke buitenwijken van Stalingrad en gaan straks misschien de daar ingesloten Duitsers uitroeien.
Doneer!
Woensdag 13 Januari 1943. Wij voeren vanochtend op de hondewacht [1] met de navigatielichten gedempt aangestoken, omdat wij in de Iersche Zee voeren, doch dat is natuurlijk op de Oceaan niet meer het geval, daar hebben wij een volledige “black-out”. Vanmorgen op de V.M. waren wij beWesten Schotland, en vormde het convooi op; ik telde ruwweg 41 schepen [2] in 12 kolommen; de “Baarn” en de “Bodegraven” (deze laatste lag vorige reis in New York, toen wij daar aankwamen op 17 Nov.), 764 verder de Commodore der vorige thuisreis (“Dioned”, een blauwpijper); deze schepen zijn voor Kaapstad bestemd. Wij zijn nr. 91, dus hebben wij nog 3 kolommen buiten ons, dat is beter dan vorige thuisreis. Op papier zouden er 51 schepen komen, dus zijn er veel minder. Het convooi is “O.N. 161” [3], Commodore is R.G. Clayton, D.S.C., R.D., R.N.R., op tanker “Ancylus” naar New York; vice-commodore is J. Elliott, D.S.O., R.D., R.N.R., op s.s. “Waterland” naar New York; dan is er nog een rear-commodore schip. [4] De vaart van het convooi is 9½ mijl.
Middagbestek: 55° 42’ Nb., 6° 46’ Wl.; afgelegd etmaal 208 mijl sinds Liverpool. We hadden goed weer, doch af en toe zware regenbuien overtrekkend met harde wind; te 16 uur barometer (ongecorrigeerd) 979,1 mb.; lucht 8,5° C. en water 8° C.; wind W. 4. Dus voor Januari was het goed weer, heelemaal niet koud. Konden wij het maar zoo houden! Het heeft de laatste tijd hier anders zwaar gestormd.- Dus zoo gaan wij maar weer ’t 765 “gevechtsterrein” van onze vorige thuisreis, toen wij zoo aangevallen werden, tegemoet. Zagen eenige vliegtuigen.-
Eenige Opmerkingen naar aanleiding van de voorschriften voor dit convooi:
Afstand tusschen de kolommen is 3 kabellengtes beO. 7° Wl.; en 5 kabellengtes dag en nacht bewesten 7° Wl. Afstand tusschen de schepen in eenzelfde kolom is 2 kabellengtes, gerekend van voorsteven tot voorsteven! (dus niet 2 kabellengtes tusschenruimte tusschen de schepen, zooals ik indertijd in het begin van mijn vorig cahier aangaf.)[5] (zie bldz. 497).
Het gevaarlijkste tijdstip van het etmaal is tegen het invallen der duisternis, wanneer de U-booten dichterbij komen om verbinding te houden met ’t convooi; het escorte gaat dan er op uit om ze onder water te houden; dan mogen de schepen vooral geen licht of rook toonen! Dus zorg tegen zonsondergang goed opgesloten te zijn, met 766 schoone vuren.
Als de S.O.E. (senior officer escort) een zwarte bal opzet, beteekent dit: “vriendschappelijk vliegtuig verwacht in de nabijheid”; alle escorte-vaartuigen en koopvaardijschepen moeten dit sein herhalen, en neerhalen als de S.O.E. het neerhaalt. Steekt nu echter een escortevaartuig een “snowflake” af en vuurt tegelijk een kanonschot, dan beduidt dit, als de zwarte bal nog hangt: “Vijandelijk vliegtuig nadert; zwarte bal vervallen”; de snowflake (niet het kanonschot) worden alléén door de escortevaartuigen herhaald.-
Eenige opmerkingen naar aanleiding van de nieuwe druk van het convooi-seinboek (“Mersigs”):
Zie je een onderzeeër of een torpedobaan dichtbij: overdag het alarmsein opzetten (wimpel 1 of 2), met 1 of 2 groepen van 6 korte stooten op de stoomfluit. Des nachts: als een schip in het convooi een onderzeeër ziet, of getorpedeerd is: minstens 2 witte vuurpijlen vlug achter elkander afsteken (en, als je een onderzeeër ziet, 1 of 2 groepen 767 6 korte stooten op de fluit geven). Bovendien, indien er orders gegeven zijn de “snowflakes” te laden, niet meer dan 4 snowflakes afvuren achter elkander met 30-40 seconden tusschenruimte.
Des nachts géén seinen geven voor een torpedobaan alleen. In al deze gevallen meteen radiowacht laten betrekken.- Een goede en vlugge manier om de aandacht te vestigen op een door jou geziene duikboot: een schot afvuren met het gewone kanon in de richting en de geschatte afstand van de duikboot, hetzij deze ondergedoken is of niet. Kun je het kanon niet zoo ver richten, of zijnde vuurpijlen vochtig, of weigert de radio door natte antenne b.v. (een aangevallen schip móet de radiostilte verbreken om de bijzonderheden te geven), dan kun je met een 768 machinegeweer of andere automatische wapens, ongeacht de afstand, schoten lossen in de richting der duikboot. Des nachts kun je dan korte salvo’s geven met lichtspoor-ammunitie, met machinegeweer of andere automatische wapens, in de richting der duikboot, ongeacht de afstand.- Echter niet te voorbarig schieten.-
Oorlogsnieuws: de Russen maken goede vorderingen; ze zijn nu ook al in de Westelijke buitenwijken van Stalingrad, en gaan misschien straks de ingesloten Duitschers aldaar uitroeien (bl. 708/709).---
[1] Opgevangen noodsein (SOS) van Port patrick radio te 1 uur 31 ‘: 4 vliegeniers zwemmende zonder “dhingy” (rubberboot) bestek: 34° 9’ N. 15° 15 O. tot 34° 19’’ N. 15° en 3’ O.-
[2] Later bleken er 43 te zijn (bldz. 772).-
[3] Vergelijk de nummers der vorige uitgaande Atlantische convooien, b.v. 5 Juni ’42 en 12 Aug. ’42 van Liverpool.
[4] Rear Commodore is, master s.s. “City of Glasgow”; nr. 41.
[5] In de practijk blijven echter de schepen véél verder van elkaar af dan 2 kabellengten!-
