Groenland, maandag 20 september 1943 20-09-1943
Liverpool - New York
Duikbotenaanval
Maandag 20 september 1943 Over het algemeen voel ik me op deze Noord-Amerikareis veel geruster dan de vorige vijf reizen die ik op de Noord gemaakt heb. Maar vanochtend op de hondenwacht was er toch weer wat aan de hand want van kwart over twee tot half drie zagen we recht voor het konvooi met korte tussenpozen een aantal snowflakes. Die waren nog tamelijk ver weg. Ook werden er veel dieptebommen gegooid. Om ongeveer half vier schoot een torpedojager van achteren door het konvooi heen naar voren, tussen ons en de Westland door. In de marconihut hoorde je ze via de telefonie voortdurend in code met elkaar spreken met een enkele maal een verstaanbaar woord ertussen, zoals situation quiet, de toestand is rustig. Het was een vrij heldere, maanverlichte nacht met veel bewolking. Later braken de maan en sterren door. Ik had om half drie alarm gemaakt. Later bleek dat de eerste aanval van 19 op 20 september had plaatsgevonden en dat op 20 september om drie uur ’s nachts de Canadese jager I 63, de Lagan, was getorpedeerd op 57° 15’ N. 28° W.
Ik had net een goed uur geslapen toen er weer alarm was. Om ongeveer tien over half zes in de ochtend werd de Amerikaanse Liberty-boot met nummer 21, de Theodore Dwight Weld, getorpedeerd. Die had al een grote deuk in de voorsteven toen de reis begon. Hij brak in twee stukken, precies voor de brug. Het achterschip kwam recht overeind en zonk in een halve minuut weg. Het voorschip bleef drijven en was achter het konvooi nog een hele tijd te zien. Van het achterschip is waarschijnlijk niemand gered. Er ontsnapte eerst nog veel stoom voor het schip brak.
Om ongeveer kwart voor zes werd nummer 11 getorpedeerd, het Amerikaanse Liberty schip Frederick Douglas. Die bleef drijven, maar lag in zijn achtersteven. Het reddingsschip verleende natuurlijk hulp. In het konvooi voeren toevallig drie vrijwel helemaal dezelfde Liberty-schepen met als nummers 11, 21 en 31. Wat er op de conferentie gezegd werd, kwam dus helaas niet uit. Deze beide torpederingen vonden bij vol daglicht plaats. Ik heb het torpederen niet zelf gezien maar zag nog wel een stuk voorschip en een schip dat in zijn kop lag achter het konvooi drijven. Het bestek was op dat ogenblik ongeveer 57° 14’ N.B. en 28° 23’ W.L.
Vanochtend werd onze route voor de tweede maal gewijzigd, we gaan nu dicht langs het zuiden van Groenland. Er werden vanochtend via onze radiotelefoon berichten opgevangen dat één U-boot bijna zeker gezonken was. Later hoorden we ze spreken over U-boten op vijf mijl aan weerszijden van het konvooi. We veranderden vandaag vele malen van koers. Af en toe was er een Engelse Liberator bij ons. ' s Middags om een uur of drie zagen we twee vliegtuigen in de lucht en tegelijkertijd kwam er een tweede konvooi in zicht dat op ons toe voer. Daar was een vliegdekschip bij. Om 14.43 uur zagen we, vooruit en ver aan stuurboord, een grote waterzuil. Vast een dieptebom.
Het is goed weer, helder wolkdrijvende lucht en een stampend en slingerend schip. Middaguur: bar. 1020,5 mb., lucht 12°, water 8° C., wind westnoordwest 4. Middagbestek: 57° 22,5° N. 29° 42’ W. Afgelegd etmaal 193 mijl. De Westland vaart met een heel onregelmatige snelheid. Het is heel lastig om gelijk op te blijven.
Het tweede konvooi voer toen het donker begon te worden achter ons aan. Na zes uur ’s middags toen de schemering inviel, voeren de jager H 61 en de korvet K 176 vlak voor onze en de Westland-rij uit en gooiden zo’n tien heel zware dieptebommen die heel hoge waterzuilen veroorzaakten. Je zag het wateroppervlak als het ware oprijzen. Kleine lichtjes dansten af en toe vlak boven het water. Het schip trilde er hevig van. Toen het al vrij donker was, tegen half acht, vloog er nog een - goed zichtbaar - vliegtuig over. Als we nu maar een rustige nacht krijgen.
Oorlogsnieuws Foto’s van Hamburg laten zien dat 77% van de stad is verwoest. En dat is de op één na grootste stad van Duitsland. Dit kostte maar zo'n 87 bommenwerpers. Badoglio sprak over radio Algiers tot de Italianen: ze moeten de Duitsers zoveel mogelijk tegenwerken en weerstand bieden. Churchill presideerde een kabinetsraad in Londen. Het Vijfde en Achtste Leger in Italië trekken gestaag op, naar het noorden. De Russen vorderen snel: ze veroverden onder andere Gogolev - ten noordoosten van Kiev - en Velizh, ten noordwesten van Smolensk. Als Smolensk valt, het belangrijkste steunpunt van de Duitsers in Rusland en toevoerplaats voor het hele noordelijke Duitse front, zou automatisch het hele front bij Leningrad moeten terugtrekken. Krasnograd is ook al in Russische handen. Een Italiaanse duikboot voer Durban binnen om zich over te geven.
Ik ga vanavond maar weer geheel gekleed slapen. Op de brug is het nu koud ’s nachts: ik heb mijn indertijd in Halifax gekochte duffelcoat en gevoerde laarzen aan.
Doneer!
1055 Maandag 20 Sept.’43. Over het algemeen voel je je deze Noord-Amerika-reis veel geruster dan de vorige 5 reizen die ik “op de Noord” gemaakt heb, maar vanochtend op de hondewacht was er toch weer wat aan de hand [1], want van 2.15 uur tot 2.30 uur zagen wij recht vóór het convooi met korte tusschenpoozen een aantal “Snowflakes”, die nogal tamelijk ver weg waren; ook werden er veel dieptebommen gegooid. Te ongeveer half 4 schoot een torpedojager van achteren af door het convooi heen naar voren, tusschen ons en de “Westland” door. In de marconihut hoorde je voortdurend op de telefonie ze met elkaar spreken, alleen kon je het niet verstaan daar het alles code was, maar een enkele maal een verstaanbaar woord, b.v. “situation quiet” (= “toestand rustig”). Het was een vrij heldere, maanverlichte nacht, met veel bewolking, doch later de maan en de sterren doorbrekend. Ik had te 2.30 uur “alarm” 1056 gemaakt.
Ik had net een goed uur geslapen, toen er weer alarm was [2]: te ± 5.40 uur werd de nr. 21 getorpedeerd (“Theodore Dwight Weld”, een Amerikaansche “Liberty” boot, deze had reeds een groote deuk in de voorsteven toen de reis begon), hij brak in 2 stukken, juist voor de brug, (stippellijn) (ZIE TEKENING OP BLDZ. 1056/FB), en het achterschip ging steil overeind staan en zonk in ½ minuut weg, het voorschip bleef drijven, en was achter ’t convooi geruime tijd zichtbaar, waarschijnlijk is van het achterschip niemand gered; er ontsnapte eerst nog veel stoom alvorens ’t schip brak.
Te ± 5.47 v.m. werd nr. 11 getorpedeerd (het Amerikaansche Liberty schip “Frederick Douglas”), deze bleef drijven [3], doch lag in zijn achtersteven. Het reddingsschip ging natuurlijk hulp verleenen. (Er voeren toevallig drie vrijwel geheel gelijke Liberty-schepen, als nrs. 11,21 en 31.)- Dus wat op de conferentie gezegd werd, (bldz. 1049) 1057 kwam helaas niet uit!- Deze beide torpedeeringen geschiedden bij vol daglicht! [4] Het bestek was ongeveer op dat oogenblik ongeveer 57° 14’ Nbr. en 28° 23’ Wl.
Vanochtend werd onze convooiroute voor de 2e maal gewijzigd, dicht bezuiden Groenland langs. Er werden vanochtend in onze radiotelefoon berichten opgevangen dat een U-boot bijna zeker gezonken was. [5] Later hoorden wij spreken over U-booten 5 mijl buiten het convooi aan weerszijden. Wij veranderden vandaag vele malen van koers. Er was af en toe een Engelsche Liberator bij ons, des n.m. te ± 15 uur zagen we op een gegeven oogenblik 2 vliegtuigen in de lucht, tegelijk kwam er een 2e convooi [6] in zicht dat op ons toevoer; daarbij was een vliegdekschip. Te 14.43 uur zagen wij ver aan stuurboord, voorlijker, een groote waterzuil, zeker een dieptebom.
Goed weer, helder wolkdrijvende lucht, stampend en slingerend schip. MD.: bar. 1058 1020,5 mb.; lucht 12°; water 8° C.; wind WNW. 4.; MD.: 57° 22,5° N. 29° 42’ W.; etmaal 193 mijl. De “Westland” vaart met zeer onregelmatige snelheid, het is zeer lastig om gelijk met hem te blijven.
Het andere convooi voer tegen donker worden achter ons aan. Na 6 uur n.m., toen het schemerig werd, voeren de jager “H 61” en de korvet “K 176” vlak voor onze rij en de “Westland”-rij uit, en gooiden ± 10 zeer zware dieptebommen, die zeer hooge waterzuilen deden oprijzen, en je zag a.h.w. het wateroppervlak oplichten naar boven; kleine lichtjes dansten af en toe vlak op het water.[7] Het schip trilde er erg van. Toen het al vrij donker was tegen half acht, vloog er nog een vliegtuig over, goed zichtbaar. Als wij nu maar een rustige nacht krijgen!
--- Oorlogsnieuws: Foto’s van Hamburg duiden aan dat 77% der stad verwoest is, en dat is de op één na grootste stad van Duitschland! Dit kostte slechts ± 87 1059 bommenwerpers.- Badoglio sprak over radio Algiers tegen de Italianen, dat zij de Duitschers zooveel mogelijk moeten tegenwerken en weerstaan.- Churchill presideerde een kabinetsraad te Londen.- Het 5e en 8e Leger in Italië trekken gestadig vooruit, noordwaarts.- De Russen vorderen snel: zij veroverden o.a. Gogolev (ten N.O. van Kiev) en Velizh (ten N.W. van Smolensk); zou Smolensk, (de voornaamste sterkte der Duitschers in Rusland, en toevoersplaats voor het geheele Noordelijke Duitsche front), vallen dan zou automatisch het geheele front bij Leningrad moeten terugtrekken. --- Krasnograd is ook al in Russische handen.- Een Italiaansche duikboot voer Durban binnen, om zich over te geven. ---
Ik ga nu vanavond maar weer geheel gekleed slapen.- Op de brug is het nu koud ’s nachts: ik heb mijn duffelcoat aan, en mijn gevoerde laarzen die ik indertijd in Halifax heb gekocht.
[1] Hoorde veel later, in 1944 toen ik op de “Westland” 1e werd, dat de eerste aanval was 19-20 September, 20 Sept. 3 uur v.m. werd uit ons escorte de Canadeesche jager “Lagan” getorpedeerd 57° 15’ N. - 28° W. (zie bldz. 1048: “Lagan” is I 63). Te 5.50 uur v.m. nrs. 11 en 21 getorpedeerd (57° 15’ N., 28° 14’ W.), nr. 21 in tweeën gebroken.
[2] Ik werd daar echter niet wakker van.-
[3] Zie bldz. 1097.
[4] Ik zag het torpedeeren zelf niet, doch zag nog wel het stuk voorschip, en het schip dat in zijn kop lag, drijven achter het convooi.
[5] Later hoorden wij dat 2 zoo goed als zeker vernietigd waren.
[6] Hoorde later dat dit een “langzaam convooi” was.
[7] Nadat het water weer tot rust was gekomen.- (zie bl. 1465).-
