Nabij Groenland, dinsdag 21 september 1943 21-09-1943
Liverpool - New York
Jan Moedwil
Dinsdag 21 september 1943 Het was gisteravond door het sterke Noorderlicht bijna net zo helder als overdag. Ze begonnen al weer met het afschieten van snowflakes en het gooien van dieptebommen. Op de hondenwacht had ik goed weer met sterk maanlicht en noorderlicht. Veel dieptebommen. Om vier uur ’s nachts werd het mistig en, met wat tijdelijke opklaringen, dit bleef zo. Het langzame konvooi van gisteren was nog bij ons maar zat nu aan stuurboordzijde. We waren ’s ochtends nog een tijdje de guide van het konvooi, dat wil zeggen we moesten de snelheid aangeven. De schepen met de nummers 13 en 14 helemaal aan de linkerkant, waar eergisternacht of beter gezegd gisterochtend bij daglicht, de twee schepen werden getorpedeerd, hebben nu hun torpedonetten uitstaan.
Middaguur: gegist bestek 55° 48,5’ N. en 34° 27’ W. Gismijlen 191. Bar. 1024,8 mb., lucht 14°, water 10,3°, wind zuid 3, mist.
’s Middags voer de jager I 84 een tijd voor ons konvooi uit. Die hoorde zeker bij het andere konvooi. Later zag ik nog de korvetten K 116 en K 170 langs varen. Om kwart over drie voelden we het schip hevig trillen door een paar zware ontploffingen, vast dieptebommen, maar we zagen niets. Na vier uur vanmiddag werd het weer mistig. Waarom zouden ze ons met het langzame konvooi samen laten varen? We lopen nu maar zeven mijl. Zou dit komen door de duikbotenaanval en omdat ze een vliegdekschip bij zich hebben?
Oorlogsnieuws Churchill heeft gisteren in het Lagerhuis een heel belangrijke uiteenzetting over de oorlogstoestand gegeven. Het was een rede die twee uur duurde en die vertrouwen uitsprak over de overwinning. De voornaamste punten waren: de onderhandelingen met vertegenwoordigers van Badaglio over Italië waren, in Lissabon, al lang aan de gang maar de Duitsers mochten het niet te weten komen. De geallieerden hadden er op gerekend om Italië dit jaar uit de oorlog te krijgen maar dit was sneller gelukt dan gedacht.
Luchtoorlog: de Engels-Amerikaanse vliegtuigproductie is vier maal groter dan die van Duitsland. De RAF heeft al 50% meer eerste linie vliegtuigen dan de Luftwaffe.
Oorlog op zee: de Duitsers hebben een nieuwe raketbom die vanuit een vliegtuig boven dicht bij elkaar varende schepen kan worden ingezet. In vier maanden, tot 18 september 1943, is in de Noord-Atlantische Oceaan niet één schip door U-boten tot zinken gebracht - dan telt de route naar Zuid-Amerika zeker niet mee als Noord-Atlantisch want daar verloren we op 2 april 1943 immers twee schepen. Maar nee: dat is langer dan vier maanden geleden. En in de eerste twee weken van september is er over de hele wereld geen schip door duikboten tot zinken gebracht. Maar de vijand zal wel weer met nieuwe middelen komen. En inderdaad, er zijn de laatste tijd weer duikboten op de North-Atlantic en op dit ogenblik wordt een konvooi aangevallen - dat is dus ons konvooi. Maar laat de duikboten maar aanvallen, dan krijgen we weer de gelegenheid om ze te vernietigen. Want ook wij zijn klaar voor die strijd.
De productie van schepen overtrof dit jaar het verlies met zes miljoen ton en als dit zo doorgaat zullen alle verliezen van de Verenigde Naties van deze oorlog binnenkort helemaal zijn aangevuld. De ministers van Buitenlandse Zaken van Engeland, Amerika en Rusland komen spoedig bijeen en voor het einde van dit jaar hoopte Churchill met Roosevelt en Stalin samen te komen. Het derde front is Italië maar het tweede front zal te zijner tijd in het Westen worden geopend: in Frankrijk of in de Lage Landen, Nederland en België. De Amerikanen zijn op Sardinië en de Fransen op Corsica. De oorlog tegen Japan zal met verdubbelde kracht worden voortgezet, maar de oorlog zal nog lang en bloedig zijn. Aldus de rede van Churchill.
Minister Gerbrandy sprak vanavond over Radio Oranje. Dit naar aanleiding van de opening van de Staten-Generaal op de derde dinsdag in september. Hij rekent er op om volgend jaar september in Den Haag te zijn.
De geallieerden staan nu voor Napels. Moskou meldde, weer met vreugdeschoten, de val van Chernigow tussen Kiev en Gomel. En de Russen komen snel op Melitopol aan waar de enige spoorweg ligt voor de Duitsers om uit de Krim te komen. Duitse hoge officieren, die bij Stalingrad krijgsgevangen waren genomen, richtten zich in een manifest tot het Duitse volk om Hitler af te zetten. Frankrijk en West-Europa zijn weer gebombardeerd. De geallieerden hebben een paar vliegvelden in Dodekanesos in gebruik genomen. Goede berichten dus. Jan Moedwil (Fernand Geersens, 1895-1959, de stem van Radio België vanuit Londen) sprak dan ook heel enthousiast voor Radio België. Ik mag graag naar hem luisteren.
Terwijl ik dit zit te schrijven, werden er om tien over zeven en om half acht vanavond weer zware dieptebommen geworpen. Het schip trilde hevig. Het lijkt wel alsof de dieptebommen tegenwoordig veel zwaarder zijn dan vroeger. Zou dit één van onze verbeterde afweermiddelen zijn? Dus maar weer gekleed te kooi. Vanavond om half tien schrok ik weer wakker door zware dieptebommen die nog een tijdje bleven na rommelen.
Doneer!
1060 Dinsdag 21 Sept.’43. Het was gisteravond zoo helder geweest als overdag bijna, door het sterke Noorderlicht; ze begonnen al weer met Snowflakes en dieptebommen. Op de hondewacht (0 uur-4 uur) had ik fraai weer, sterk maanlicht en noorderlicht; veel dieptebommen. Te 4 uur v.m. werd het mistig, dit bleef zoo, met tijdelijke opklaringen. Het “langzame convooi” van gisteren was nog bij ons, doch zat nu aan stuurboordzijde van ons convooi. Wij waren des v.m. nog eenige tijd de “guide” van het convooi, d.w.z. wij moesten de vaart aangeven. De schepen nrs. 13 en 14, dus geheel aan de linkerkant, waar eergisternacht, of beter gezegd gisterochtend met daglicht, de 2 schepen getorpedeerd zijn, hebben nu hun torpedonetten uitstaan sinds gisteravond.
MD.: gegist bestek= 55° 48,5’ N. en 34° 27’ W.; gismijlen = 191; bar.: 1024,8 mb., lucht 14°, water 10,3°; wind Zuid 3; mist.-
1061 Des namiddags voer de jager “I 84” eenige tijd voor ons convooi uit, die behoorde zeker tot het andere convooi. Later zag ik nog de korvetten “K 116” en “K 170” langs ons varen. Te 15.15 uur voelden wij het schip hevig trillen door eenige zware ontploffingen, zeker dieptebommen, doch wij zagen niets. Na 16 uur werd het weer mistig. Waarom zouden ze ons met het langzame convooi samen laten varen? Wij loopen nu slechts 7 mijl. Zou dit in verband met de duikbootaanval zijn, omdat zij een vliegdekschip bij zich hebben?-
--- Oorlogsnieuws: Churchill heeft gisteren voor het Lagerhuis een zeer belangrijke uiteenzetting van de oorlogstoestand gegeven, in een rede die 2 uur duurde en vol vertrouwen in de overwinning was. De voornaamste punten waren: “De onderhandelingen met Italië waren al lang aan de gang te Lissabon, met 1062 vertegenwoordigers van Badaglio, doch de Duitschers mochten het niet te weten komen. De gealliëerden hadden dit jaar gerekend om Italië uit de oorlog te krijgen, doch dit was spoediger gelukt, dan gedacht was.-
Luchtoorlog: de Engelsch-Amerikaansche vliegtuigproductie is 4 x die van Duitschland. De R.A.F. heeft al 50 % meer “eerste linie” vliegtuigen dan de Luftwaffe. De Duitschers hebben een nieuwe “raketbom” [1] die gebruikt wordt vanuit een vliegtuig boven dicht bij elkaar zijnde schepen.-
Oorlog ter zee: gedurende de 4 maanden tot 18 September 1943 is in de Noord-Atlantische Oceaan géén enkel schip door U-booten tot zinken gebracht. (Dan telt de route naar Zuid-Amerika zeker niet mee als Noord-Atlantic, want daar verloren wij immers 2 April ’43 twee schepen; maar néén: dit is langer dan 4 maanden geleden immers!!). En gedurende de 2 eerste weken van September is over de geheele wereld 1063 niet één schip door duikbooten tot zinken gebracht! Doch de vijand zal wel weer komen met nieuwe middelen, en inderdaad zijn de laatste tijd weer duikbooten op de Noord Atlantic, en op dit oogenblik wordt een convooi aangevallen [dat is dus ons convooi!], doch laat de duikbooten maar aanvallen, dan krijgen wij weer gelegenheid om ze te vernietigen, want ook wij zijn gereed voor die strijd.-
De productie van schepen dit jaar overtrof het verlies met 6 millioen ton, en indien dit zoo doorgaat zullen alle verliezen der Vereenigde Naties gedurende deze oorlog geheel aangevuld zijn binnenkort.- De Ministers van Buitenlandsche Zaken van Engeland, Amerika en Rusland zullen spoedig bijeenkomen, en vóór het einde van dit jaar hoopt Churchill met Roosevelt en Stalin samen te komen.- Het “3e front” is Italië zegt Churchill, doch het “2e front” in het Westen zal te zijner tijd komen, hetzij in Frankrijk of in de Lage 1064 Landen (Nederland & België).- De Amerikanen zijn op Sardinië, de Franschen op Corsica.- Tegen Japan zal de oorlog met verdubbelde kracht voortgezet worden.- “Maar de oorlog zal nog lang en bloedig zijn, waarschuwde Churchill.” Aldus de rede van Churchill. [2] –
Minister Gerbrandy sprak vanavond over Radio Oranje, naar aanleiding van de opening der Staten-Generaal, op de 3e Dinsdag in September, en hij rekent volgend jaar September in Den Haag te zijn!-
De gealliëerden staan nu voor Napels.- Moskou meldde weer met vreugdeschoten de val van Chernigow (tusschen Kiev en Gomel). En de Russen naderen snel Melitopol, aan de eenigste spoorweg voor de Duitschers, om uit de Krim te komen.- Duitsche hooge officieren, die bij Stalingrad krijgsgevangen waren genomen, richtten een manifest tot het Duitsche volk, om Hitler af te zetten.- Frankrijk en West-Europa zijn weer gebombardeerd.- De 1065 geallieërden hebben eenige vliegvelden in de Dodecanese Eilanden in gebruik genomen.
Dus alles goede berichten! “Jan Moedwil” sprak dan ook zeer enthousiast voor Radio België; ik mag graag naar hem luisteren. ---
Terwijl ik dit zit te schrijven, werden er te 19.10 uur en 19.30 uur weer zwaar dieptebommen geworpen, het schip trilde hevig; het lijkt wel alsof de dieptebommen tegenwoordig veel zwaarder zijn dan vroeger; zou dit één onzer verbeterde afweermiddelen zijn?- Dus maar weer gekleed te kooi!- Vanavond half 10 schrok ik weer wakker door zware dieptebommen, die nog een tijdje na bleven rommelen.-
[1] Zie bldz. 1093.
[2] Zie ook bldz. 1067.
