Groenland, woensdag 22 september 1943 22-09-1943
Liverpool - New York
Een verschrikkelijke nacht
Woensdag 22 september 1943 Op de hondenwacht was er steeds dikke, natte mist. We bliezen - alleen de leiders - elke tien minuten de kolomnummers en we hielden ons aan het flauw zichtbare heklicht van de Westland vast. Maar dat verdween na half vier uit het zicht. Om twee uur vannacht weer dieptebommen. Zouden die duikboten nog steeds bij ons konvooi zijn? De konvooiroute was gewijzigd: helemaal langs Groenland. Maar op dit moment gaan we ongeveer om de zuidwest. En dat al een hele tijd: dit is dus zeker wéér een andere route. En in deze nacht werd er nog een nieuwe route doorgegeven die veel zuidelijker liep.
Verder was het de hele dag bijna aanhoudend dikke mist met natte druppels. Om half vier vanmiddag brak de lucht en werd het helder zicht. Middaguur: gegist bestek 54° 00,5’ N. en 38° 10’ W., tegen 168 gismijl. Bar. 1015,2 mb. - sinds gistermiddag dalend - lucht 14°, water 10,3° C., wind zuid 3.
Ik ben ’s ochtends druk bezig met het uitzoeken van de reparatie en de inventaris. Tijdens mijn wacht, ’s middags, natuurlijk weer regelmatig kolomnummers blazen op de stoomfluit tot het opklaarde. De korvet K 181 vroeg, toen hij in de mist dichtbij ons kwam, per aldislamp - daglichtlamp - naar ons nummer. Ook waren er ’s middags tijdens de mist twee vliegtuigen boven het konvooi, waaronder een Engelse Liberator. Toen het opklaarde zagen we het andere konvooi, met het vliegdekschip erbij, rechts van ons. We voerden een paar koersveranderingen uit. De korvet K 74 voer vanavond tegen zonsondergang langs ons en tussen het konvooi door. Om 16.54 uur en omstreeks 18 uur hoorden we weer een paar dieptebommen. We zagen nu veel escortevaartuigen bij de twee konvooien.
Oorlogsnieuws Nog een paar punten uit Churchill’s rede. Luchtfront: de laatste twaalf maanden heeft de RAF drie maal zoveel bommen afgeworpen als in de twaalf maanden ervoor. En alleen al in de laatste drie maanden 1½ maal zoveel als in de drie maanden daarvoor.
Het Achtste Leger heeft Potenza, verkeerscentrum in Zuid-Italië, bezet. Fransen, Italianen en Amerikanen drijven de Duitsers op Corsica naar de noordoosthoek van het eiland. De westelijke helft is al veroverd. De Duitsers plunderen en stichten brand in Napels met als doel de stad onbruikbaar te maken voor de geallieerden. De Paus heeft al tweemaal geweigerd een vertegenwoordiger van maarschalk Kesselring te ontvangen zolang de Duitsers in Rome blijven. Het geheim van Hess’ komst naar Engeland in mei 1941: hij kwam met een vredesvoorstel. Dat hield het volgende in: Duitsland zou de vrije hand krijgen in Europa en Engeland in zijn Empire. Rusland moest tot rede gebracht worden. Churchill moest eerst worden afgezet omdat Hitler niet met hem wilde onderhandelen.
In Rusland gaat het nog steeds goed: bij Smolensk wordt een nijptangbeweging - pincer-movement - ingezet. Roslavl ten zuidzuidoosten van Smolensk is ingenomen. Gomel wordt bedreigd. Als de Russen daar vorderingen maken, worden de Duitse legers door de Pripetmoerassen in tweeën gedeeld. Kiev is al in zicht van de Russische troepen. De spoorlijn van Dnepropetrovsk naar Zaporozhe is door de Russen afgesneden en kozakken hebben de Dnjeprbocht bereikt. De val van Smolensk, Kiev en Dnepropetrovsk wordt binnenkort verwacht. Dat zou een ramp zijn voor de Duitsers. Op de Kuban-landengte hebben de Duitsers de Zwarte Zeehaven Anapa ontruimd. In Japan kwam de regering bijeen om de ernstige toestand te bespreken.
De oorlogsberichten zijn dus heel wat beter dan in de eerste oorlogsjaren. Toen werd het je wel eens teveel. Vanochtend sprak de Hollandse radio over de voedselschaarste in Holland omdat de Duitsers daar alles weghalen. Dat is verschrikkelijk: hoe heeft u het eronder?
Terwijl ik dit schreef, hoorde ik om tien over zeven vanavond weer een paar zware dieptebommen.
Het weer is nu veel warmer dan een paar dagen terug. Dat komt zeker door de zuidenwind die over het koudere water strijkt en de mist veroorzaakte.
Een paar vliegtuigen van het vliegdekschip waren op verkenning gegaan toen het helder weer werd. Ze meldden drie U-boten in de buurt. Eén ervan hebben ze, tevergeefs, aangevallen want er werd zware tegenstand geboden. Dus weer gekleed slapen. De marconist zei dat de radiotelefoon al sinds vier dagen steeds druk bezig was.
Maar we kregen weer een verschrikkelijke nacht. Haast nog erger dan tijdens die reis die we begin december 1942 maakten en waarover dat stuk in de krant stond. De hele avond werden er zware dieptebommen gegooid. Om tien voor tien 's avonds alarm: een korvet, die juist een duikboot ontdekt had en er op schoot, werd door de duikboot getorpedeerd en explodeerde: het bestek was ongeveer 53° 24’ N.B. en 39° 53’ W.L. Ik zag de geweldige rookkolom ervan en overal voor het konvooi, waar de korvet had gevaren, zag je verblindend heldere snowflakes, een enkele maal een zoeklicht en hoorde je dieptebommen en kanonschoten. Door de snowflakes werden de schepen ook in het licht gezet. Het leek wel een zeeslag die zich voor ons afspeelde. Maar je vaart maar gewoon door, op je plaats, afwachtend tot je misschien onverwachts door een torpedo wordt getroffen. Er werd voortdurend aangevallen. We hoorden nog een projectiel langs ons suizen. Ik hoorde later van de Westland dat om tien voor tien de fregat Itchen was getorpedeerd: hun bestek was 53.21 N. en 40-10 W. In totaal werden er vier schepen getorpedeerd.
Het was vrij helder weer met nog wat maanlicht. En het noorderlicht dat nu zeer laag aan de kim stond, droeg er ook aan bij. Dat was geen prettig schouwspel, dat uurtje. Ik luisterde even in de radiohut en hoorde de escortevaartuigen via de radiotelefoon onder elkaar bezig. De één zei: suspect hearse in position B - dat betekent: vermoed lijkkoets - de naam waarmee de escorts een U-boot omschrijven - in positie B. En later: also one ahead - ook één vooruit. Ik ben toen nog even gekleed gaan liggen met zwemvest om en schoenen aan. Ik hoorde dat het tegen middernacht ineens donker werd met betrokken lucht. Dat deed vreemd aan toen ik tegen die tijd weer op de brug kwam.
Doneer!
Woensdag 22 Sept. ’43. Op de hondewacht steeds dikke, natte mist; bliezen elke 10 ’ de kolomnummers (de leiders alleen) en hielden aan het flauw zichtbare heklicht van de “Westland” vast, dat echter na half 4 verdween uit zicht. Te 2 uur weer dieptebommen; zouden die duikbooten nog steeds bij ons convooi zijn? De 1066 convooi-route was gewijzigd, heelemaal langs Groenland (zie bldz. 1057), doch wij gaan nu om de ZW. ongeveer, al een heele tijd, dus zeker wéér een andere route. Deze nacht kwam er echter weer een nieuwe route, die veel zuidelijker liep.-
Het was de geheele dag verder bijna aanhoudend dikke mist met natte druppels; te 15.30 uur brak de lucht, en werd het helder zicht. M.D.: gegist bestek 54° 00,5’ N. en 38° 10’ W., tegen 168 gismijlen. Bar. 1015,2 mb. (sinds gistermiddag dalend), lucht 14°, water 10,3° C., wind Zuid 3.-
Ik ben ’s ochtends druk bezig met de reparatie en inventaris uit te zoeken.- Het was des n.m. op mijn wacht natuurlijk geregeld kolomnummers blazen op de stoomfluit, totdat het opklaarde; de korvet “K 181” vroeg per aldislamp [1] ons nummer toen hij in de mist dichtbij ons kwam. Ook waren er 2 vliegtuigen tijdens de mist des n.m. boven het convooi, één was een Engelsche Liberator. Toen het opklaarde zagen wij het andere convooi (bl. 1057, 1058) met het 1067 vliegdekschip erbij, rechts van ons convooi, dichtbij. Wij deden eenige koersveranderingen. De korvet “K 74” voer vanavond tegen zonsondergang tusschen het convooi door, langs ons. Te 16 uur 54 ’, en omstreeks 18 uur hoorden wij weer eenige dieptebommen werpen.- Wij zagen nu veel escortevaartuigen bij de 2 convooien.
--- Oorlogsnieuws: Nog eenige punten uit Churchill’s rede:
Luchtfront: de laatste 12 maanden heeft de R.A.F. 3x zooveel bommen geworpen als de 12 maanden daarvóór; en alleen al in de laatste 3 maanden 1½ maal zooveel als de 3 maanden daarvóór.-
Het Achtste Leger heeft Potenza, verkeerscentrum in Zuid-Italië, bezet. Franschen, Italianen en Amerikanen drijven de Duitschers op Corsica naar de Noord-Oost-hoek van het eiland, de westhelft is al veroverd.- De Duitschers plunderen en branden in Napels, om deze stad waardeloos te maken voor de gealliëerden.- De Paus heeft al 1068 tweemaal geweigerd een vertegenwoordiger van maarschalk Kesselring te ontvangen, zoolang de Duitschers in Rome blijven.- Het geheim van Hess’ komst naar Engeland in Mei 1941: hij kwam met een vredesvoorstel; dan zou Duitschland de vrije hand in Europa krijgen, en Engeland in zijn Empire; Rusland moest tot rede gebracht worden; Churchill moest eerst afgezet, omdat Hitler niet met hem onderhandelen wilde.-
In Rusland gaat het steeds best: een knijptang-beweging (“pincer-movement”) tegen Smolensk is begonnen; Roslavl ten Z.Z.O. van Smolensk is genomen. Gomel wordt bedreigd: als de Russen daar vorderen gaan, worden de Duitsche legers door de Pripet-moerassen in tweeën gedeeld.- Kiev is al in zicht van de Russische troepen.- De spoorlijn van Dnepropetrovsk naar Zaporozhe is al door de Russen afgesneden, en kozakken hebben de Dnjeper-Bocht reeds bereikt.- Men 1069 verwacht binnen eenige tijd de val van Smolensk, Kiev en Dnepropetrovsk, en dat zou een ramp zijn voor de Duitschers.- Op de Kuban-landengte hebben de Duitschers de Zwarte-Zeehaven Anapa ontruimd.- In Japan kwam de regeering bijeen om de “ernstige toestand” te bespreken. ---
De oorlogsberichten zijn dus heel wat beter dan de eerste oorlogsjaren; toen werd het je wel eens teveel.- Vanochtend sprak de Hollandsche radio over de voedselschaarste in Holland, doordat de Duitschers daar alles weghalen; dat is verschrikkelijk; hoe heeft U het eronder?
Te 19.10 uur weer eenige zware dieptebommen, terwijl ik dit schreef.
Het weer is nu veel warmer dan eenige dagen terug; zeker door de Zuidenwind, die over het koudere water strijkt, en de mist veroorzaakte.
Eenige vliegtuigen van het vliegdekschip waren op verkenning gegaan toen het helder 1070 werd. Ze meldden 3 U-booten in de buurt, één ervan hebben ze vergeefs aangevallen, doordat deze sterke tegenstand bood.- Dus weer gekleed slapen.- De marconist zei dat de Radiotelefoon al sedert 4 dagen steeds druk bezig was.
Maar we kregen weer een verschrikkelijke nacht, haast nog erger dan die reis die wij begin December 1942 maakten, waar dat stuk over in de krant stond. De geheele avond werden er zware dieptebommen gegooid. Te 21.50 uur alarm: een korvet, die juist een duikboot ontdekt had, en er op schoot, werd door die duikboot getorpedeerd, en blies op. [2] [3] Ik zag de geweldige rookkolom ervan, en overal vóór het convooi (de korvet had vóór het convooi gevaren, recht voor de 4e kolom ongeveer) zag je verblindend heldere “snowflakes” [4], met dieptebommen en kanonschoten. [5]
Het was vrij helder, nog wat maanlicht, en het noorderlicht dat nu zeer laag aan de kim stond, 1071 maakte het ook helder. Dat was geen prettig uurtje om te kijken. Ik ging even in de radiohut luisteren naar de radiotelefoon, en hoorde ze daar onder elkaar bezig, de escortevaartuigen. Eén zei: “suspect hearse in position B” (= “vermoed lijkkoets [d.i. de naam waarmee de escorts een U-boot betitelen] in positie B”; en later weer: “also one ahead” (= “ook één vooruit”).- Toen nog even gekleed gaan liggen, met zwemvest om, en schoenen aan. Hoorde dat het tegen MN. ineens donker werd, betrokken lucht, hetgeen vreemd aandeed toen ik tegen middernacht weer op de brug kwam..
[1] D.i. een lamp om overdag te seinen.
[2] Bestek was ± 53° 24’ Nbr. en 39° 53’ Wl.-
[3] Hoorde later van de “Westland” dat te 9.50 N.M. de fregat “Itchen” getorpedeerd was (hun bestek was 53.21 N. en 40-10 W.). Verder voortdurend aanval. 4 Schepen getorpedeerd.
[4] Een enkele maal ook een zoeklicht op ’t water.
[5] De verblindende snowflakes die door de escortesoveral vóór het convooi afgeschoten werden, zetten de schepen van het convooi ook in het licht. Het leek wel een formeele zeeslag die zich vóór het convooi afspeelde. Maar je vaart maar gewoon door, op je plaats, afwachtend tot er misschien onverwachts een torpedo je treft.- Wij hoorden nog een projectiel langs ons suizen.-
