Halifax, zondag 10 mei 1942 10-05-1942
Halifax - Liverpool
Rede van Churchill
Zondag 10 mei 1942 Vandaag is het alweer twee jaar geleden dat die moordenaarsbende ons mooie landje binnenviel.
We hebben weer een nevelachtige dag, echt waterkoud weer. Er werd olie geladen, sloepenrol gehouden en om elf uur vanochtend gingen we anker op. Buiten, na de havenversperring te hebben gepasseerd, vormde het konvooi zich op.
We zijn het derde en achterste schip van de tweede kolom, achter een blauwpijper en een tanker. We zijn de enige Nederlander. Ik telde zes escortevaartuigen, jagers en korvetten. Af en toe cirkelde er een fighter of een bommenwerper rond ons konvooi. We voeren langs het East Halifax-vuurschip en zetten er al gauw een 10-mijlsvaart in. Een mooi snel konvooi dus. Af en toe trokken er mistvlagen over. Het was huiverig weer, dus de bridgecoat kwam goed van pas.
Dit wordt mijn negende konvooireis, als ik goed tel. Vanmiddag hield Churchill een redevoering en dit leek me de eerste keer dat hij de toestand rooskleuriger inzag. Hij zei dat Engeland nu de luchtmeerderheid in het westen had en Duitsland in toenemende mate zou bombarderen. Hij had het over de ontzettende verliezen die het Duitse leger in Rusland had geleden had. Over de wens van Engeland om een tweede front in Europa te openen maar waarover hij niet verder wilde uitweiden. De hulp van Engeland en Amerika aan Rusland kwwam ter sprake en hoe de konvooien hun weg door de IJszee naar Rusland weten te vechten en de geallieerde bescherming van Madagaskar tegen Japan. Hij wist dat het echte Franse volk daarmee zou instemmen, niet de Vichy-kliek die onder Duitse dwang handelt. En hij zei dat een herboren Frankrijk voor een nieuw Europa onmisbaar was.
Ook had Churchill het over Malta. Ondanks geweldige luchtbombardementen slaagde de vijand er niet in dit eiland te veroveren. Verder over Japan dat wel veel meer gewonnen had dan men ooit had gedacht maar dat toch niet tegen het geweldige Noord-Amerika op kon. Dat zou te zijner tijd wel tien keer zo sterk als Japan zijn. En Engeland zou erbij helpen.
Toen sprak hij nog over gifgassen. Hij zei dat als de Duitsers gifgassen tegen Rusland zouden gebruiken, Engeland dat zou beschouwen als tegen zichzelf gericht en bij zijn luchtoffensief in het westen alle Duitse militaire objecten met gifgas zou aanvallen.
Duitsland zei nu het bombarderen van steden onmenselijk te vinden, maar bij Warschau, Rotterdam en Belgrado vonden ze het roemrijk. De Duitse steden waar munitiefabrieken zijn, zouden gebombardeerd worden en de beste raad voor de burgers was om hun huizen te verlaten. Churchill zei dat hij nu met een good cheer een boodschap kon geven: men zou doorvechten tot de nazi’s vernietigd waren.
Hij sprak ook nog over de grote zeeslag in de Koraalzee en over de Japanse militaire kliek die Pearl Harbour verraderlijk had overvallen. Hij had het ook over de verzwakking van het Duitse home front: dat Hitler al een tweede Russische winterveldtocht voorspelde was geen teken van sterkte. En heel Europa stond klaar om tegen de gehate nazi’s in opstand te komen.
Doneer!
Zondag 10 Mei 1942. Vandaag is het twee jaren geleden alweer sinds die moordenaarsbende ons mooie landje binnenviel. Wij hebben weer een nevelachtige 319 dag, echt waterkou weer. Er werd olie geladen, sloepenrol gehouden en te 11 u gingen wij ankerop. Buiten, na de havenversperring gepasseerd te zijn, vormde het convooi zich op.
Wij waren nummer 23 (‘t 3e en achterste schip van de 2e kolom) achter een blauwpijper en een tankboot. Er waren 21 schepen in dit convooi [1], wij waren de eenige Nederlander; er waren nog eenige Noren bij. Ik telde 6 escortevaartuigen (jagers en corvetten); wij kwamen nog een linie van 7 korvetten tegen, doch die gingen niet mee. Af en toe cirkelde er een “fighter” of een bommenwerper rond ons convooi (zie ook bl. 280). Wij voeren langs N: 24 East Halifax vuurschip en zetten er al gauw een 10-mijls vaart in, dus een mooi snel convooi. Af en toe trokken er mistvlagen over, het was huiverig weer, dus de 320 bridgecoat kwam goed van pas. Dit wordt nu mijn 9e convooireis als ik goed tel.
Vanmiddag 4 uur daylight Atlantic time (= 7 uur Greenwich-tijd) hield Churchill een redevoering, en dit leek mij de eerste keer dat hij de toestand rooskleuriger inzag: hij zei dat Engeland nu de luchtmeerderheid in het Westen had, en Duitschland in steeds toenemende mate zou bombardeeren; hij had het over de ontzettende verliezen die het Duitsche leger in Rusland geleden had en welke grooter waren dan de Duitsche verliezen van de vorige 4 jaren oorlog; hij sprak over de drang in Engeland om een “2e front” in Europa te openen, doch kon zich daar verder niet over veroorlooven uit te wijden;
hij sprak over de hulp van Engeland en Amerika aan Rusland, welke 321 convooien hun weg door de IJszee naar Rusland wisten te vechten; over Madagaskar dat bijtijds bezet was door Engeland en dat de “United Nations” nu in bescherming hielden tegen Japan, en waarvoor hij wist dat het echte Fransche volk zijn toestemming zou geven, niet de Vichy-kliek die onder Duitsche drang handelde; en hij zei dat een herboren Frankrijk voor een nieuw Europa onmisbaar was;
ook had hij het over Malta waar waarschijnlijk weer een nieuwe luchtoverwinning was behaald, daar ondanks geweldige luchtbombardementen de vijand er niet in slaagde dit eiland te veroveren; verder over Japan dat wel veel meer gewonnen had dan men ooit gedacht zou hebben, maar dat toch niet tegen het geweldige Noord-Amerika op kon, dat te zijner tijd wel 10 x zoo sterk als Japan zou zijn, waarbij ook Engeland zou helpen;
dan sprak hij nog over het gebruik van gifgassen: hij zeide, dat als de 322 Duitschers gifgassen tegen Rusland zouden gebruiken, dat dan Engeland dit zou beschouwen als tegen zich zelf gericht, en bij zijn lucht-offensief in het Westen alle Duitsche militaire objecten met gifgas zou aanvallen, gebruik makend van zijn lucht-overmacht.
Duitschland begon nu het bombardeeren van steden “onmenschelijk” te vinden, doch bij Warschau, Rotterdam en Belgrado vonden zij het roemrijk; de Duitsche steden waar munitiefabrieken waren zouden gebombardeerd worden en de beste raad voor de burgers was om hun huizen te verlaten, dan konden zij buiten de stad “hun homefires burning” zien (= “hun haardvuren brandend”). Hij zei dat hij nu een boodschap kon geven met een “good cheer”, men zou doorvechten tot de Nazis vernietigd waren.
Over het algemeen was deze rede van Churchill de eerste waar hij 323 wat blijmoediger was dan vroeger. Hij sprak ook nog over de groote zeeslag in de Koraal Zee. Hij maakte onderscheid tusschen het flinke dappere Fransche volk, en de Vichy-regeering, en sprak ook over de Japansche militaire kliek die Pearl Harbour verradelijk had overvallen. Hij had het er ook over het Duitsche “home front” te verzwakken: dat Hitler ze al een tweede Russische winterveldtocht voorspelde, was geen teeken van sterkte. En heel Europa stond gereed tegen de gehate Nazis, gehaat zooals nog nooit gehaat was, in opstand te komen.-
[1] Later werden de convooien veel grooter, doch nu zijn ze nog vrij klein.
