Portugese kust, vrijdag 2 april 1943 02-04-1943
Liverpool - Buenos Aires
Twee schepen getorpedeerd
Vrijdag 2 april 1943 Goed weer, bedekte lucht. Het voelt wat kouder aan met de oostelijke wind. Middag vier uur: bar. 1027,4 mb., lucht 14,4° C., water 13,6° C., wind oostnoordoost 5. De barometer daalde geleidelijk. Middag: 42° 20,5’ N., 15° 42’ W., etmaal 203 mijl. Dit is 263°, 288 mijl vanaf Kaap Finisterre.
Geen vliegtuig gezien vandaag. Op de hondenwacht om half een vannacht zat de nummer 102 ineens bijna boven op ons. Hij liet zich plotseling heel snel afzakken. Ik kon nog net een aanvaring voorkomen door hard bakboords- en daarna stuurboordsroer te geven waardoor we ook nog bijna met de nummer 93, Cordillera, in aanvaring kwamen. Vandaag laadden de K 65 en de K 46 olie uit de konvooilichter. De 102 verontschuldigde zich vanmiddag per seinlamp dat hij ons vannacht in het nauw had gebracht.
Oorlogsnieuws In Afrika rukken de geallieerden op. De Russen hebben in de Kaukasus drie plaatsen veroverd. Bij de Donetsj werden Duitse aanvallen afgeslagen.
Uit AMSI 205: voor oceaankonvooien in de Noord-Atlantische Oceaan ten westen 7° Wl. betekent een zwarte bal aan de ra van een escortevaartuig: vriendschappelijk vliegtuig in de buurt verwacht, dan op geen enkel vliegtuig vuren tot het definitief als vijandelijk is geïdentificeerd en dan alleen vuren op direct bevel van de kapitein. Bal moet worden herhaald door alle schepen in het konvooi. Komt er een vijandelijk vliegtuig in zicht terwijl de bal waait, dan vuurt het escortevaartuig een snowflake en een kanonschot af. Dit wordt herhaald door alle andere escorteschepen. Het betekent: zwarte bal vervallen, cancel black ball procedure.
Uit de konvooi-instructies van deze reis: als een konvooi verspreid raakt dan moeten de schepen in de buurt proberen te komen op zo’n 25 mijl van het door de commodore geseinde rendez-vous.
Uit Pamphlet over vliegtuigaanvallen: viermotorige lange-afstandsbommenwerpers zijn de Focke-Wulf Condor, die twaalfhonderd mijl van hun basis kunnen vliegen. Tweemotorige lange afstandsbommenwerpers zijn de Heinkel 111, de Junker 88, die beide 778 mijl van hun basis kunnen vliegen en de Dornier Do 17. De bases van al dit tuig liggen in Brest, Bordeaux en Noorwegen.
Vanavond was ik om acht uur gaan slapen, officieel te kooi met pyjama aan, toen om negen uur – we waren juist koers aan het veranderen van 180° in 160° – plotseling de alarmbellen afgingen. Er bleken waarschijnlijk twee schepen te zijn getorpedeerd, de nummers 11 en 112, de voorste schepen van de buitenste rij. We zagen de lichtjes van de reddingsboten die te water werden gelaten. We zagen nog een paar lichtseinen maar verder gebeurde er die nacht niets meer. Tot middernacht, toen ik weer op wacht moest, lag ik te soezen op de bank in de salon, helemaal gekleed met mijn zwemvest aan en papieren en mes bij me. Het escorte gooide nog een paar dieptebommen. Van het torpederen zelf merkten we eigenlijk niet veel.
Dus nu varen we feitelijk in de buitenste rij. De nummer 11 was de Gogra en 112 was de Katha. Het gebeurde in een donkere nacht met bedekte lucht met soms een sterretje zichtbaar. Maar de silhouetten van de schepen waren goed te zien omdat er toch nog een zwak licht was. Het gebeurde 320° mijl ten westen van de Portugese kust.
Maar er worden overdag ook wel schepen getorpedeerd: op 24 maart, voordat we uit Liverpool vertrokken, kwam dominee Veltkamp nog aan boord. Hij was in januari met de Madoera van de Maatschappij Nederland van New York naar Engeland gevaren – hij was in november 1942 nog bij ons op de Waterland als passagier van Liverpool naar New York – en hij vertelde dat er op klaarlichte dag, om één uur ’s middags, midden uit het konvooi een grote walvisvaarder werd getorpedeerd. Met vier jagers, vijf korvetten en vier vliegtuigen in de buurt. Ja, die onderzeeboten hebben ze nog niet onder controle.
Er zijn deze reis voor het eerst drie marconisten in plaats van één aan boord. Nieuwe voorschriften.
Doneer!
Vrijdag 2 April 1943. Goed weer, bedekte lucht; het lijkt iets kouder met de Oe wind. Te 16 uur: bar. 1027,4 mb., lucht 14,4° C., water 13,6° C., wind ONO. 5. Barometer daalde geleidelijk. Middag: 42° 20,5’ N.; 15° 42’ W., etmaal 203 mijl.(d.i. 263° 288 mijl vanaf kaap Finisterre).
Géén vliegtuig gezien vandaag. Op de hondewacht te half één zat de nr. 102 [1] bijna ineens boven op ons, hij liet zich plotseling zeer snel afzakken, ik kon nog net een aanvaring voorkomen door hard bakboords- en daarna stuurboords-roer te geven, waarbij wij ook nog bijna met de nr. 93 “Cordillera” [2] in aanvaring kwamen. Vandaag laadden de “K 65” en de “K 46” olie uit de convooilichter (tanker).- De “102” verontschuldigde zich vanmiddag per seinlamp tegenover ons, dat hij ons vannacht in ’t nauw bracht.-
894 --- Oorlogsnieuws: in Afrika rukken de geällieerden geleidelijk op. De Russen hebben in de Kaukasus 3 plaatsen veroverd; bij de Donetsj werden Duitsche aanvallen afgeslagen. ---
- Uit A.M.S.I. 205: voor oceaan-convooien in de Noord-Atlantische Oceaan bewesten 7° Wl.: 1 zwarte bal aan de ra van een escortevaartuig beteekent: “vriendschappelijk vliegtuig verwacht in de buurt”; dan niet vuren op eenig vliegtuig, totdat het definitief als vijandelijk is geïdentificeerd, en dan alleen op direct bevel van kapitein. Bal te herhalen door alle schepen in het convooi.- Komt er een vijandelijk vliegtuig in zicht terwijl de bal waait: dan vuurt het escorte-vaartuig dat dit ziet, een snowflake en een kanonschot af. (herhaald door alle andere escorte); dit beteekent: ”zwarte bal vervallen” (“Cancel black ball procedure.”).-
- Uit convooi-instructies dezer reis: na verspreiden van convooi: de schepen moeten zich zoo mogelijk trachten te brengen op een plaats 25 mijl voor het meest geschikte, door comm. geseinde Rendez Vous.-
895 Uit Pamphlet over vliegtuigaanvallen: 4-motorige lange-afstand bommenwerpers zijn de “Focke Wulf Condor” type, die 1200 mijl van hun basis kunnen vliegen; 2-motorige lange-afstand-bommenwerpers zijn: Heinkel 111, Junker 88 (beide 778 mijl van hun basis) en de Dornier 17. De bases van al dit tuig is in Brest, Bordeaux en Noorwegen.-
Vanavond was ik om 8 uur gaan slapen, officieel te kooi met pyama aan, toen om 9 uur (we waren juist koers aan het veranderen van 180 ° in 160°) plotseling de alarmbellen gingen: er bleken weer waarschijnlijk 2 schepen getorpedeerd, de nrs. 111 en 112, dus de beide voorste schepen van de buitenste rij. [3] Wij zagen de lichtjes der reddingbooten die te water waren, er werden nog eenige lichtseinen gedaan ver weg of dicht bij, maar verder gebeurde er die nacht niets meer. Tot MN. toen ik weer op wacht ging, lag ik te soezen op de bank in de salon, met zwemvest heelemaal om, papieren en mes bij mij, heelemaal gekleed. Het escorte gooide nog eenige 896 dieptebommen na het torpedeeren, doch van het torpedeeren zelf merkten wij eigenlijk niet veel.
Dus nu varen wij eigenlijk in de buitenste rij. De nr. 111 was de “Gogra” en 112 was de “Katha”; het was een donkere nacht met bedekte lucht, soms was een sterretje zichtbaar, doch de silhouetten der schepen waren goed zichtbaar, daar er toch nog een zwak licht was. Het gebeurde 320° mijl bewesten de Portugeesche kust.
[N.B.: Er worden echter overdag ook wel schepen getorpedeerd: 24 Maart, voordat wij uit Liverpool vertrokken, kwam dominee Veltkamp nog aan boord, hij was in Januari met de “Madoera” van de Mij. Nederland van New York naar Engeland gegaan [hij was in November ’42 hier bij ons op de “Waterland” aan boord als passagier van Liverpool naar New York] en hij vertelde dat er op klaarlichte dag, 1 uur n.m., een groote walvischvaarder midden uit het convooi getorpedeerd werd, er waren 4 jagers, 5 korvetten en 4 vliegtuigen bij dat convooi. Ja, die onderzeebooten hebben ze nog niet onder de knie!]
897 Er zijn deze reis voor het eerst 3 marconisten inplaats van 1, dat zijn nieuwe voorschriften.
[1] De m.s. “Fort Frederick.”
[2] Een oude bekende vleeschboot van Buenos Aires; der Donaldsen-lijn.
[3] Bestek was toen: 41° 05’ Nb., 15° 48’ Wl.
